Propaganda komputacyjna a manipulacja wyborcza. Tematyczne rozbieżności w dezinformacji w hiszpańskich wyborach ogólnokrajowych i katalońskich wyborach regionalnych (2018–2024)
DOI:
https://doi.org/10.51480/compress.2026.9-1.1119Słowa kluczowe:
computational propaganda, Spain, Catalonia, disinformation, information society, propaganda komputacyjna, Hiszpania, Katalonia, dezinformacja, społeczeństwo informacyjneAbstrakt
Artykuł zajmuje się fenomenem propagandy komputacyjnej i dezinformacji w kontekście wybranej wspólnoty autonomicznej Hiszpanii, jaką jest Katalonia. Sytuacja tego regionu analizowana jest w szerszym kontekście polityczno-medialnym Hiszpanii. Hipoteza artykułu stanowi, że kampanie dezinformacyjne przeprowadzane w trakcie regionalnych wyborów w Katalonii charakteryzują się wyższym stopniem polaryzacji tożsamościowej i wykorzystują narracje niepodległościowe, podczas gdy dezinformacja w trakcie wyborów generalnych koncentruje się na kwestiach socjoekonomicznych i ogólnopolitycznych, co sprawia, że percepcja prawdy ulega fragmentacji na dwóch poziomach dyskursu politycznego. Pytanie badawcze artykułu miało na celu sprawdzenie, w jaki sposób specyfika polityczna Katalonii determinuje odmienne strategie dezinformacyjne w wyborach regionalnych w porównaniu z wyborami ogólnokrajowymi oraz jakie są konsekwencje tych różnic dla spójności społeczeństwa hiszpańskiego i jego zaufania do rządu oraz mediów. Metodologia wykorzystana w artykule opiera się na analizie literatury przedmiotu, raportów państwowych, danych z hiszpańskich organizacji fact-checkingowych oraz strategii dezinformacyjnych, które zostały zastosowane w trakcie wyborów regionalnych i generalnych.
Bibliografia
Babczuk, A., Marczak, R. (2011). Ustrój i gospodarka samorządu terytorialnego w Hiszpanii. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Barroso, S. (2023). Los catalanes se fían más de los medios de proximidad que de los estatales. ElMon. Accessed October 20, 2026. https://elmon.cat/es/comunicacion/catalanes-medios-proximidad-estatales-encuesta-611115/
Broto Cervera, R., Pérez‑Solà, C., Batlle, A. (2024). Overview of the Twitter conversation around #14F 2021 Catalonia regional Election: an analysis of echo chambers and the presence of social bots. Social Network Analysis and Mining, 14, article 96. https://doi.org/10.1007/s13278-024-01251-8
Casanovas, E. (2024). Para conocer los puntos clave del Barómetro de Opinión Política (3a ola 2024) del CEO. Converses a Catalunya. Accessed October 20, 2026. https://conversesacatalunya.cat/es/barometre-dopinio-politica-3a-onada-2024/
Cetina‑Presuel, R., Gaete‑Salgado, C. (2025). Análisis FIMI de la desinformación en las elecciones españolas de 2023: objetivos, canales y narrativas para dañar la confianza en el sistema electoral. Derecom. Revista Internacional de Derecho de la Comunicación y de las Nuevas Tecnologías, 38(1), 29–44. https://doi.org/10.5209/dere.99490
Democracy Reporting International (2023). From Hashtags to Votes: Social Media Patterns in Spain’s 2023 Parliamentary Elections. Accessed October 20, 2026. https://wordpress.democracy-reporting.org/wp-content/uploads/2023/09/From‑Hashtags-to-Votes-Social-Media-Patterns-in-Spain.pdf
El País (2021). Elecciones Catalanas 2021. Accessed October 20, 2026. https://resultados.elpais.com/elecciones/2021/autonomicas/09/index.html
El País (2023). Elecciones Generales 2023. Accessed October 20, 2026. https://elpais.com/espana/elecciones/generales/
El País (2024). Elecciones Catalanas 2024. Accessed October 20, 2026. https://elpais.com/espana/elecciones/autonomicas/09/
Eurobarómetro Standard 94, Invierno 2020–2021, Opinión Pública en la Unión Europea – Informe Nacional: España. Accessed October 20, 2026. https://spain.representation.ec.europa.eu/system/files/2021-06/eb94_clean_finalfinal.pdf
Eurobarómetro Standard 96, Invierno 2021–2022, Opinión Pública en la Unión Europea – Informe Nacional: España. Accessed October 20, 2026. https://spain.representation.ec.europa.eu/system/files/2022-04/EB%2096%20National%20Report%20-%20ES_0.pdf
Eurobarómetro Standard 98, Invierno 2022–2023, Opinión Pública en la Unión Europea – Informe Nacional: España. Accessed October 20, 2026. https://spain.representation.ec.europa.eu/system/files/2023-03/Standard%20Eurobarometer%2098%20–%20Winter%202022-2023%20–%20Public%20Opinion%20in%20the%20European%20Union%20–%20Spain.pdf
Głuszek‑Szafraniec, D. (2018). Regiony autonomiczne Hiszpanii wobec nowych mediów. Przypadek Katalonii i Kraju Basków. In S. Michalczyk, K. Brzoza (Ed.), Komunikowanie lokalno-regionalne w dobie społeczeństwa medialnego. Tom 1. Problemy teoretyczno-praktyczne (pp. 259–268). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Hallin, D. C., Mancini, P. (2007). Systemy medialne: Trzy modele mediów i polityki w ujęciu porównawczym, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Howard, P., Lin, F., Tuzov, V. (2023). Computational propaganda: Concepts, methods, and challenges. Communication and the Public, 8(2), 47–53.
InfoVeritas, Especial Elecciones: los bulos más virales del 23J. Accessed October 20, 2026. https://info-veritas.com/especial-elecciones-los-bulos-mas-virales-del-23j/
Maldita.es, 14 bulos y desinformaciones sobre las elecciones autonómicas en Cataluña del 12 de mayo de 2024. Accessed October 14, 2026. https://maldita.es/malditobulo/20240426/bulos-desinformaciones-elecciones-cataluna-12-mayo/
Maldita.es, 15 bulos sobre un pucherazo o fraude electoral en las Elecciones del 28A que te están intentando colar. Accessed October 14, 2026. https://maldita.es/malditobulo/20190518/11-bulos-sobre-un-pucherazo-o-fraude-electoral-en-las-elecciones-del-28a-que-te-estan-intentando-colar/
Maldita.es, Las Elecciones Catalanas en cinco claves. Accessed October 14, 2026. https://maldita.es/malditodato/20210215/elecciones-catalanas-claves/
Maldita.es, Metodologia de Maldito Bulo vigente entre diciembre de 2020 y junio de 2025. Accessed October 20, 2026. https://maldita.es/metodologia-de-maldito-bulo-entre-diciembre-2020-junio-2025/
Maldita.es, Metodologia de Maldito Bulo vigente entre noviembre de 2016 y mayo de 2020. Accessed October 20, 2026. https://maldita.es/metodologia-de-maldito-bulo-vigente-entre-noviembre-de-2016-y-mayo-de-2020/
Nielsen, R. K., Fletcher, R. (2020). Democratic Creative Destruction? The Effect of a Changing Media Landscape on Democracy. In N. Persily, J. A. Tucker, Social Media and Democracy. The State of the Field and Prospects for Reform (pp. 139–162). Cambridge University Press.
Woolley, S. C. (2020). Bots and Computational Propaganda: Automation for Communication and Control. In N. Persily, J. A. Tucker, Social Media and Democracy. The State of the Field and Prospects for Reform (pp. 89–110). Cambridge University Press.
Ziółkowski, J. (2012). Opinia publiczna jako obiekt zainteresowania propagandy politycznej. Studia Politologiczne, 25, 125–140.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Treść artykułów jest objęta licencją na podstawie międzynarodowej licencji Creative Commons Attribution 4.0