Afektywne i retoryczne ramowanie komunikacji eksperckiej: eksploracyjne dane EEG dotyczące przetwarzania komunikatów o inflacji
DOI:
https://doi.org/10.51480/compress.2025.8-2.950Słowa kluczowe:
komunikacja ekspercka, ramowanie emocjonalne, EEG, reaktywność psychologiczna, zgodność ideologiczna, komunikacja medialnaAbstrakt
W dwuetapowym eksploracyjnym badaniu EEG sprawdzono, czy neutralne oraz afektywnie i retorycznie nacechowane komunikaty eksperckie dotyczące inflacji wiążą się z odmiennymi wzorcami aktywności widmowej EEG. W projekcie uczestniczyło łącznie szesnaście osób dorosłych badanych w dwóch kolejnych etapach. Etap 1 miał charakter pilotażu wykonalności i służył ocenie rekrutacji, prezentacji bodźców, tolerancji procedury przez uczestników, kontroli zrozumienia oraz możliwości rejestracji EEG podczas odbioru komunikatów eksperckich. Etap 2 stanowił podstawę opisowej analizy widmowej i obejmował sześć udokumentowanych widm uczestnikowskich na każdy warunek. Porównanie oparto na eksportach Grand Average dla warunku neutralnego oraz afektywno-retorycznego i interpretowano jako eksploracyjny kontrast na poziomie warunków, a nie jako konfirmacyjną analizę prób-po-próbie.
W warunku afektywno-retorycznym odnotowano wyższe wskaźniki widmowe niż w warunku neutralnym, szczególnie w zakresach delta i theta w wybranych lokalizacjach czołowych, skroniowych i ciemieniowych. Wyniki te interpretowane są jako wstępne wskaźniki zwiększonego zaangażowania poznawczo-afektywnego podczas odbioru retorycznie nacechowanej komunikacji eksperckiej. Nie stanowią one jednak bezpośredniego dowodu reaktancji psychologicznej, obrony poznawczej ani motywowanego rozumowania. Badanie wskazuje raczej na obiecujący kierunek metodologiczny dla dalszych analiz łączących EEG z miarami behawioralnymi i samoopisowymi dotyczącymi odbioru komunikatów. Uzyskane rezultaty należy zatem traktować jako hipotezotwórcze dane dotyczące neurokognitywnego przetwarzania afektywnie i retorycznie ramowanej komunikacji eksperckiej.
Bibliografia
American Psychological Association. (2017). Ethical principles of psychologists and code of conduct. https://www.apa.org/ethics/code
Beck, A. T., Steer, R. A., & Brown, G. K. (1996). Manual for the Beck Depression Inventory‑II. Psychological Corporation.
Brehm, J. W. (1966). A theory of psychological reactance. Academic Press.
Coan, J. A., & Allen, J. J. B. (2004). Frontal EEG asymmetry as a moderator and mediator of emotion. Biological Psychology, 67(1–2), 7–49. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2004.03.002
Decety, J., & Lamm, C. (2006). Human empathy through the lens of social neuroscience. The Scientific World Journal, 6, 1146–1163. https://doi.org/10.1100/tsw.2006.221
Dillard, J. P., & Shen, L. (2005). On the nature of reactance and its role in persuasive health communication. Communication Monographs, 72(2), 144–168. https://doi.org/10.1080/03637750500111815
Duval, S., & Wicklund, R. A. (1972). A theory of objective self-awareness. Academic Press.
Harmon‑Jones, E., Gable, P. A., & Peterson, C. K. (2010). The role of asymmetric frontal cortical activity in emotion-related phenomena: A review and update. Biological Psychology, 84(3), 451–462. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2009.08.010
Keating, D. M., & Skurka, C. (2024). Meta-analytic evidence that message fatigue is associated with unintended persuasive outcomes. Communication Research. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/00936502241287875
Kutas, M., & Federmeier, K. D. (2011). Thirty years and counting: Finding meaning in the N400 component of the event-related brain potential. Annual Review of Psychology, 62, 621–647. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.093008.131123
Li, Z., & Shi, J. (2026). Message effects on psychological reactance: Meta-analyses. Human Communication Research, 52(1), 38–52. https://doi.org/10.1093/hcr/hqaf016
Metzen, D., Genç, E., Getzmann, S., Larra, M. F., Wascher, E., & Ocklenburg, S. (2022). Frontal and parietal EEG alpha asymmetry: A large-scale investigation of short-term reliability on distinct EEG systems. Brain Structure and Function, 227(2), 725–740. https://doi.org/10.1007/s00429-021-02399-1
Rains, S. A. (2013). The nature of psychological reactance revisited: A meta-analytic review. Human Communication Research, 39(1), 47–73. https://doi.org/10.1111/j.1468-2958.2012.01443.x
Scherer, K. R. (2009). The dynamic architecture of emotion: Evidence for the component process model. Cognition and Emotion, 23(7), 1307–1351. https://doi.org/10.1080/02699930902928969
Scherer, K. R., & Moors, A. (2019). The emotion process: Event appraisal and component differentiation. Annual Review of Psychology, 70, 719–745. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-122216-011854
Schubring, D., & Schupp, H. T. (2021). Emotion and brain oscillations: High arousal is associated with decreases in alpha- and lower beta-band power. Cerebral Cortex, 31(3), 1593–1604. https://doi.org/10.1093/cercor/bhaa312
Silvia, P. J., & Duval, T. S. (2001). Objective self-awareness theory: Recent progress and enduring problems. Personality and Social Psychology Review, 5(3), 230–241. https://doi.org/10.1207/S15327957PSPR0503_4
World Medical Association. (2013). World Medical Association Declaration of Helsinki: Ethical principles for medical research involving human subjects. JAMA, 310(20), 2191–2194. https://doi.org/10.1001/jama.2013.281053
Zubiel, M., Lipowski, M., Kraszkiewicz, K., Szyszko, M., & Springer, A. (2025). Positive-negative asymmetry and the reverse effect in the polycrisis era: Sentiment-induced perceptual distortions in media communication [Preprint]. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.5177041
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Treść artykułów jest objęta licencją na podstawie międzynarodowej licencji Creative Commons Attribution 4.0
